Մարդիկ և ժամանակներ

40

Մարդիկ և ժամանակներ

Հայրենական մեծ պատերազմից հետո կուսակցությունը որոշում է, որ մշակույթի գործիչները ընկել են բուրժուական ազդեցության տակ, չեն գովերգում սովետական մարդուն, նրա հերոսությունը, տուրք են տալիս անկումային տրամադրություններին և ընդհանրապես՝ կապերը լրիվ թուլացրել են. որոշվում է սխալն ուղղել։

Առաջին ու գլխավոր հարվածը 1946թ. օգոստոսին ստանում են Աննա Ախմատովան և Միխայիլ Զոշչենկոն։ Համամիութենական Կոմունիստական կուսակցության Կենտկոմի որոշումով նրանք խստորեն դատապարտվում են, ինչպես նաև «Զվեզդա» և «Լենինգրադ» ամսագրերը, որոնք տպագրում էին նրանց ստեղծագործությունները։

Երբ Կենտրոնը գտնում էր որևէ լուրջ գաղափարական թերացում, նշանակում էր, որ հանրապետությունները նույնպես պետք է գտնեին այդ թերացումների տեղային դրսևորումները և, բնականաբար, խստորեն դատապարտեին։ Շուտով պարզվում է, որ այս «արատավոր» երևույթները կային նաև Խորհրդային Հայաստանում և «Սովետական գրականություն և արվեստ» ամսագիրը քննադատում է մի շարք հայ գրողների՝ Դերենիկ Դեմիրճյանին, Վիգեն Խեչումյանին, Սիլվա Կապուտիկյանին, Մարո Մարգարյանին, Գևորգ Էմինին և ուրիշներին։

«Պարտիան միշտ բացատրել է գրողներին, որ նրանց ստեղծագործությունները պետք է լինեն ռևոլյուցիոն գաղափարներով համակված, ճշմարտացի արտացոլեն իրականությունը… Պարտիան միշտ սովորեցրել է գրական կադրերին՝ անողոք կռվել բուրժուա-կալվածատիրական սալոնային գրականության տրադիցիաների վատթարագույն մնացուկների դեմ»։

«Պարտիան» որոշել էր, որ Սիլվա Կապուտիկյանը «խիստ հիվանդագին ու սխալ է դատում սոցիալիստական պետականության հասած հայ ժողովրդի մայրենի լեզվի և կուլտուրայի մասին», ինչը դրսևորվել էր նրան «Խոսք իմ որդուն» բանաստեղծության մեջ։ Եվ կապ էին տեսել Ախմատովայի բանաստեղծություններից մեկի հետ՝ որոշելով, որ Կապուտիկյանը «ներշնչվել է» Ախմատովայի 1942թ. գրած մի բանաստեղծությունից՝ Но мы сохраним тебя, русская речь… тебя донесем, и внукам дадим…

Միքայել ՅԱԼԱՆՈՒԶՅԱՆ