Գուդբայ Դոյչլանդ

391
Մի հաղորդման մասին եմ լսել. «Գուդ բայ Դոյչլանդ» անունով: Մարդիկ հրաժեշտ են տալիս Գերմանիային՝ իրենց ապահովության շալով փաթաթող երկրին: Այն երկրին, որտեղ չեղածների տաքուկ պատկերացմամբ ամեն առավոտ դուռը ծեծում է մի սպիտակ ձեռք՝ շվեյցարական ժամացույցով, վերնաշապիկի թևին՝ մուգ կապույտ երկինք՝ աստղերի շարանով, իսկ դաստակից սուրում է ֆրանսիական քաղցրահոտությունը: Ձեռքը սկանդինավյան խոնավությամբ  շոյում, արթնացնում է, լվանում քաղաքացու դեմքը, մազերը նուրբ շարժումով կողքի բերում ու նստեցնում նախաճաշի: Կապում է անձեռոցիկն օձիքից ու խոնավ ձեռքից գոլորշի է դուրս գալիս. Ձվածեղն է հասունանում ափի մեջ: Եվ գերմանացին իր այդ ձեռքին «գուդ բայ» է ասում: Ամեն հաղորդման վերջում, երբ հեռացողը ապագայի իր բուրումնավետ տեսլականն է ներկայացնում տեսախցիկներին, հնչում է մի հարց, թե վերջապես ինչո՞ւ եք թողնում այս երկիրը, այս ախորժելի ափսեն՝ կապույտ երկնքում աստղերով: Պատասխանները բազմազան են, անկաշկանդ, նույնիսկ սարսռեցնող՝ իրենց համարձակությամբ: Բայց ինձ ապշեցրել էր նրանցից մեկի արձագանքը: Չեմ տեսել նրան, բայց իմ մտապատկերում կառուցել եմ այդ մարդու խամաճիկը: Վստահ եմ՝ նա բարձրահասակ էր, անհամաչափ թափված մազերով, սփրթնած մաշկով, դեմքին անմեղսունակ մի խաղ, որ ոչ այլ ինչ է քան անկախ ապրելու գրավական: Եվ, որ ամենակարևորն է «Սալամանդեր» կոշիկներով ու մոխրագույն ազատ պիջակով, որից հոգնել է, զզվել. Դրա համար է լքում իր երկիրը: Ասում է, թե հոգնել է պիջակ-բաճկոն քարշ տալուց իր ուսերին, թողնում է ամենը և գնում Մայամի: Մի խանութ կբացի, կաշխատի և իր մնացած կյանքը կապրի կարճաթևով, արևոտ լողափներում: Պատկերացնո՞ւմ եք: Ամեն դեպքում ես սարսափեցի, և անկախ իմ կամքից պատկերվեց գլխումս մի պիջակի արձան, պիջակ-մարդու՝ տակն էլ մի գրություն, որ անշեղորեն արտաբերել էր. «հոգնե՜լ եմ գրողի տարած պիջակներից»:  Եվ նա գնաց, գուցե հիմա թավալ է գալիս ծովափնյա ոսկե ավազներին՝ օձի պես սառը մարմնին անհագ արև կերակրելով: Բայց ամեն դեպքում պատկերվեց նա իմ գլխում որպես մի մարդուկ-ճամպրուկ՝ մոխրագույն պիջակը ցուցամատով ուսին գցած և աշխարհը շրջած «սալամանդեր» կոշիկներով:
Եվ ամեն անգամ, երբ ինձ հարցնում են, թե ի՞նչ է հայրենիքը, հայրենի հողը իմ պատկերացմամբ, իսկույն աչքերիս դեմ հայտնվում է այդ գերմանացու կերպարանքը` ինչպես սելավից հետո անձրևավորդ, և ատամներս կրճտացնելով ես ասում եմ.

-Իմ Հայրենի հողն այն մոգական նյութն է, որ ոչ մի քիմիկ, ոչ մի ֆիզիկոս ինչքան էլ տարրալուծեցին, չկարողացան գտնել նրանում խառնված արյան չափն ու ձգողականությունը փոքրիկ ատոմի մեջ: Այն սանտիմետրերի ամբողջությունը, որ արնախոնավ քարն ու հողը բաժանում է հարևանների թվացյալ բախտավորության մեջ ծփացող լղար մարգերից: Հայրենիք են մեր շիրիմները՝ արևին ճամփու դնող հայացքներով, որ սպասում են եկողին՝ մոլեգին հանգստությամբ: Հայրենիք են մարդիկ, դեռևս անծանոթ, որ անվերջ հևք ու վազքով պտտվում են շուրջդ: Հայրենիք է տանդ ճամփան, որ ամեն անգամ այն բռնելիս այս դարում ի վերջո գլխի ես ընկնում, որ երկիրը կլոր է: Հայրենիք է այդ ճամփին հաչացող շունը, մլավող կատուն: Հայրենական է կյանքդ հայրենիքում: Հայրենանվեր ես կասեի, որ ճկում ես ամեն հույս ու երազ, միտք ու տարերք առօրեական հազարանոցի տարողունակության մեջ: Վերջապես հայրենիք է հայրենիքում մնալը, կյանքի գնով մնալը:
Ու այսպես, այս պատասխանից հետո տիրում է լռություն, ակնկալվող լռություն. Դուրս է գալիս արևը հանկարծակի հորդած սելավից հետո ,ու չքվում են իսկույն հարց տվողն էլ, անձրևավորդի պես պատահմամբ հայտնված ճամպրուկ-մարդուկն էլ՝ պիջակը ցուցամատով ուսին գցած: