Ադրբեջանի «պատմական հիշողության» ու մեր մանկուրտների մասին

287

Սեփական հայրենիքի, հողի ու արյան արժեքը գիտակցելու համար պետք է կրողը լինել պատմական հիշողության։ Պատմական հիշողությունը ազգային ինքնագիտակցության բարձրագույն ձևն է ու ազգայինի պահպանման կարևորագույն բաղադրիչը, ինչին այս կամ այն կերպ պետք է հաղորդակից լինել ընտանիքից մինչև դպրոց, համալսարան, աշխատավայր ու փողոց։ Յուրաքանչյուր ազգ ու ազգային պետություն ունի պատմական հիշողությունից զուրկ անձանց՝ մանկուրտների իր խմբերը, որոնք, կախված տվյալ երկրի ղեկավարության որդեգրած քաղաքականությունից, կրթական համակարգից և այլն, կարող են լինել շատ կամ քիչ։ Բոլոր ժամանակներում էլ, հատկապես՝ ազգային պետություններում, գլոբալիստական շարժումները նպաստել են այս մանկուրտների ձևավորմանը, իսկ վերջին շրջանում մեզ մոտ՝ առավել քան երբևէ։
Խառնամբոխից ազգի վերածված Ադրբեջանը իր գոյության հարյուր տարվա ընթացքում գործադրել է հնարավոր ջանքերն իր երկրում պատմական հիշողություն ձևավորելու համար, ինչի ծանր բեռը դրված էր պատմաբանների, գրողների, ուսուցիչների ու արվեստի գործիչների վրա․ պետք էր ստեղծել մշակույթ՝ լեզու, գրականություն, պատմություն, արվեստ։ Ստեղծված կեղծ-ակադեմիական ուսումնասիրությունները «արդարացնում ու հիմնավորում» էին Ադրբեջանի կողմից հարևանների տարածքների նկատմամբ հավակնություններն ու ներկայացնում իրենց «հազարամյա» պատմությունը՝ «բուն ադրբեջանական» հողերի վրա։ Սա սովետական շրջանում։ Իսկ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո այսօրինակ կեղծ-ակադեմիական ուսումնասիրություններ գրվել են հազարներով և թարգմանվել ու տարածվել աշխարհի հնարավոր բոլոր անկյուններում, ամենալկտի խեղաթյուրումներով մտցվել են դպրոցական դասագրքեր ու սերունդներ դաստիարակել՝ ոչնչից ստեղծելով պատմական հիշողություն։ Այժմ այս «սուրբ» պարտականությունն իր վրա է վերցրել ու համակարգում է Հեյդար Ալիևի հիմնադրամը, որի գործունեության մեջ գերակշռում է հակահայկական քարոզչությունը՝ տեղական, տարածաշրջանային ու միջազգային մակարդակներում։ Յուրքանչյուր տարի Ռուսաստանում, ԱՄՆ-ում, Եվրոպական երկրներում ու այլուր, տվյալ երկրի լեզվով, հրատարակվում ու վերահրատարակվում են ուսումնասիրություններ՝ լցված պատմական իրողությունների խեղաթյուրումներով ու հակահայկականությամբ։ Ադրբեջանը հսկայական գումարներ է ծախսում հայկական հողերի նկատմամբ հավակնություններն ու բացահայտ ագրեսիան արդարացնելու համար։
Իսկ մենք ջուր ենք լցնում թշնամու ջրաղացին՝ մեր լռությամբ ու անգործությամբ։ Մեր վարած քաղաքականությամբ վաստակում բարեկամի ու հարևանի արհամարանքը, գիտակցելով կամ անգիտակից փոշիացնում պատմական հիշողությունն ու մխսում պատմականորեն մեզ հասած ռեսուրսները։ Ինչու՞։ Որովհետև մանդատ ենք տվել ադրբեջանական բազմաբևեռ (մշակութային, ռազմական և այլն) ագրեսիային հայկական խաղաղասիրություն հյուրասիրող մանկուրտներին, ովքեր պատրաստակամ էին իրականություն դարձնելու «տարածքներ՝ հանուն խաղաղության» անհեթեթությունը։ իսկ մանկուրտների հետ ոչ ոք խաղաղության մասին չի բանակցում։
Այժմ, երբ Ադրբեջանին ենք հանձնել Արցախի մեծ մասը, պետք է հիշել՝ Ադրբեջանի «պատմական հիշողության» մեջ Զանգեզուրը, Սևանը, Երևանը նույնպես ադրբեջանական հողեր են։